Thế chấp tài sản là gì? Quy định pháp luật, quyền và nghĩa vụ cần biết

12/12/2025 05:00
Thế chấp tài sản là gì? Giải đáp chi tiết về tài sản thế chấp, lợi ích, quy trình, quyền và nghĩa vụ cần biết khi vay vốn ngân hàng.

Khi vay vốn ngân hàng, đặc biệt là các khoản vay giá trị lớn, thế chấp tài sản thường là điều kiện quan trọng đi kèm. Thế chấp giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và là căn cứ để xét hạn mức vay, lãi suất cũng như điều kiện phê duyệt khoản vay. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ thế chấp tài sản là gì và những quy định pháp lý liên quan. Thông qua bài viết dưới đây, VietinBank sẽ giúp bạn nắm rõ khái niệm, các loại tài sản được thế chấp và những lưu ý quan trọng trước khi thực hiện.

The Chap Tai San La Gi 1

Thế chấp tài sản là gì?

Thế chấp tài sản là việc bên vay dùng tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đối với bên cho vay, nhưng không giao tài sản đó cho bên nhận thế chấp. Trong suốt thời gian thế chấp, tài sản vẫn do bên thế chấp quản lý, sử dụng hoặc có thể thỏa thuận giao cho bên thứ ba giữ theo quy định pháp luật.

Trên thực tế, tài sản thế chấp thường là những tài sản có giá trị cao và khả năng định giá rõ ràng, được ngân hàng chấp nhận như: bất động sản (nhà ở, quyền sử dụng đất), phương tiện giao thông (ô tô), máy móc thiết bị, hoặc một số tài sản hợp pháp khác. Tài sản thế chấp đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hạn mức vay, lãi suất, đồng thời thể hiện thiện chí và khả năng trả nợ của người vay, qua đó bảo đảm quyền lợi cho cả ngân hàng và khách hàng. 

Các loại tài sản thế chấp

Tài sản dùng để thế chấp tại ngân hàng được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau nhằm phục vụ cho việc quản lý, định giá và xử lý tài sản. Dưới đây là các cách phân loại tài sản thế chấp phổ biến theo quy định pháp luật và thực tiễn vay vốn ngân hàng.

Phân loại theo sự tồn tại

Dựa theo hình thức tồn tại trên thực tế, tài sản thế chấp được chia thành tài sản hữu hình và tài sản vô hình. Cụ thể:

  • Tài sản hữu hình: Là tài sản có hình thái vật chất, chiếm một không gian nhất định và có thể cảm nhận trực tiếp bằng các giác quan. Nhóm này bao gồm nhà ở, đất đai, xe ô tô, máy móc, thiết bị, hàng hóa… Đây là loại tài sản phổ biến nhất được ngân hàng chấp nhận khi thế chấp.
  • Tài sản vô hình: Là tài sản tồn tại dưới dạng quyền tài sản hoặc thông tin, không thể cầm nắm trực tiếp như: quyền sở hữu trí tuệ, quyền đòi nợ, quyền yêu cầu thanh toán từ hợp đồng. Mặc dù không có hình thái vật chất, tài sản vô hình vẫn có giá trị kinh tế và có thể được định giá theo quy định pháp luật.

Phân loại theo đặc tính di dời của tài sản

Căn cứ vào khả năng di chuyển, tài sản thế chấp được chia thành:

  • Động sản: Là những tài sản có thể di chuyển được bằng cơ học, không gắn cố định với đất đai, như: xe ô tô, xe máy, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải. Khi thế chấp động sản có vật phụ thì vật phụ cũng thuộc tài sản thế chấp, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
  • Bất động sản: Là tài sản không thể di dời được, gắn liền với đất. Bất động sản bao gồm: đất đai, nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất và các tài sản khác gắn liền với đất theo quy định pháp luật.

Vay Ngân Hàng

Căn cứ vào khả năng di chuyển, tài sản thế chấp được chia thành: Động sản và Bất động sản

Phân loại theo đặc điểm hình thành

Xét theo thời điểm hình thành quyền sở hữu, tài sản thế chấp được chia thành 2 loại:

  • Tài sản hiện có: Là những tài sản đã hình thành và bên thế chấp đã xác lập quyền sở hữu hợp pháp trước hoặc tại thời điểm ký kết hợp đồng vay vốn.
  • Tài sản hình thành trong tương lai: Là tài sản chưa hình thành hoặc đã hình thành nhưng quyền sở hữu được xác lập sau thời điểm ký hợp đồng thế chấp, ví dụ như nhà ở hình thành trong tương lai theo hợp đồng mua bán.

Phân loại theo sự quản lý của Nhà nước

Dựa trên yêu cầu quản lý và đăng ký quyền sở hữu, tài sản thế chấp được chia thành hai nhóm chính sau:

  • Tài sản có đăng ký quyền sở hữu: Là những tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, như: nhà đất, công trình xây dựng, ô tô, tàu thuyền, máy bay, quyền sở hữu công nghiệp (bằng sáng chế…). Đây là nhóm tài sản thường có giá trị lớn và được ngân hàng ưu tiên nhận thế chấp.
  • Tài sản không đăng ký quyền sở hữu: Là các tài sản không bắt buộc đăng ký quyền sở hữu, thường có giá trị thấp hơn như: máy móc nhỏ lẻ, hàng hóa lưu kho, một số thiết bị phục vụ sản xuất - kinh doanh, tùy theo chính sách từng ngân hàng.

Lợi ích khi vay vốn bằng hình thức thế chấp tài sản

Sở dĩ vay thế chấp luôn là lựa chọn ưu tiên của nhiều khách hàng vì hình thức này mang lại những đặc quyền về tài chính mà các hình thức vay khác khó có được. Dưới đây là những lợi ích thực tế giúp bạn tối ưu hóa dòng tiền khi sử dụng tài sản bảo đảm để vay vốn:

  • Hạn mức vay cao: Nhờ có tài sản đảm bảo làm cơ sở định giá, ngân hàng có thể cấp hạn mức dao động khoảng 60% – 80%, tùy loại tài sản và chính sách từng ngân hàng. Điều này giúp khách hàng dễ dàng hiện thực hóa các dự án lớn như mua bất động sản, sắm xe sang hoặc mở rộng quy mô kinh doanh quy mô lớn.
  • Lãi suất ưu đãi hơn so với vay tín chấp: Do rủi ro đối với ngân hàng được giảm thiểu tối đa nhờ tài sản bảo đảm, lãi suất vay thế chấp thường thấp hơn đáng kể so với vay tín chấp. Điều này giúp người vay tiết kiệm được một khoản chi phí lãi vay lớn trong suốt thời gian thực hiện nghĩa vụ nợ.
  • Thời hạn vay linh hoạt: Các khoản vay thế chấp thường đi kèm với thời gian chi trả kéo dài, có thể lên đến 20 - 25 năm hoặc 35 năm tùy thuộc vào mục đích vay vốn. Việc chia nhỏ số tiền gốc và lãi giúp giảm bớt áp lực tài chính hàng tháng, cho phép bạn chủ động hơn trong việc cân đối chi tiêu cá nhân.

Quy định thế chấp tài sản mới nhất 2025

Theo quy định pháp luật hiện hành, thế chấp tài sản là một trong những biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự phổ biến trong hoạt động vay vốn ngân hàng. Bên thế chấp sử dụng tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ, nhưng không chuyển giao tài sản cho bên nhận thế chấp. Trong suốt thời gian thế chấp, bên vay vẫn được sử dụng tài sản theo đúng mục đích và thỏa thuận trong hợp đồng.

Các quy định thế chấp tài sản mới năm 2025 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu về tính minh bạch và an toàn pháp lý trong giao dịch thế chấp tài sản. Theo đó, việc đăng ký giao dịch bảo đảm, công chứng hợp đồng thế chấp và kiểm tra quyền sở hữu tài sản được thực hiện chặt chẽ hơn nhằm hạn chế tranh chấp phát sinh. Những điều chỉnh này góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cả bên thế chấp và bên nhận thế chấp trong quá trình vay vốn.

Quyền, nghĩa vụ đối với bên thế chấp tài sản

Trong quá trình vay vốn bằng hình thức thế chấp, quyền và nghĩa vụ của bên thế chấp được quy định rõ ràng nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của người vay. Cụ thể như sau:

Quyền của bên thế chấp tài sản

Bên thế chấp có những quyền cơ bản đối với tài sản của mình, bao gồm:

  • Khai thác công dụng và hưởng lợi từ tài sản (trừ trường hợp có thỏa thuận khác với bên nhận thế chấp).
  • Đầu tư để gia tăng giá trị tài sản.
  • Nhận lại tài sản và các giấy tờ liên quan sau khi hoàn thành nghĩa vụ hoặc thay thế nghĩa vụ đảm bảo bằng tài sản thế chấp.
  • Bán, thay thế hoặc trao đổi tài sản, với điều kiện tuân thủ quy định đối với hàng hóa luân chuyển và sự đồng ý của bên nhận thế chấp.
  • Cho thuê hoặc cho mượn tài sản nhưng phải thông báo rõ với bên thuê về việc tài sản đang thế chấp.

Nghĩa vụ của bên thế chấp tài sản

Bên thế chấp phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

  • Giao giấy tờ và thông tin liên quan đến tài sản cho bên nhận thế chấp.
  • Bảo quản và giữ gìn tài sản trong suốt thời gian thế chấp.
  • Khắc phục hoặc ngừng khai thác nếu tài sản có nguy cơ giảm hoặc mất giá trị.
  • Sửa chữa hoặc thay thế tài sản nếu tài sản bảo đảm cũ bị hư hỏng.
  • Cung cấp thông tin chính xác về tình trạng tài sản và quyền của người thứ ba.
  • Không được bán, thay thế, trao đổi hoặc tặng tài sản khi chưa được sự đồng ý của bên nhận thế chấp.

Quyền, nghĩa vụ đối với bên nhận thế chấp tài sản

Đối với ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng là bên nhận thế chấp, việc nắm rõ quyền và nghĩa vụ giúp bảo đảm an toàn pháp lý cho cả hai bên trong quá trình vay vốn. Dưới đây là các quyền và nghĩa vụ cơ bản mà bên nhận thế chấp cần thực hiện khi quản lý tài sản đảm bảo:

Quyền của bên nhận thế chấp tài sản

Bên nhận thế chấp có các quyền cơ bản với tài sản theo quy định pháp luật:

  • Xem xét, kiểm tra trực tiếp tài sản nhưng không ảnh hưởng đến việc hình thành, sử dụng, khai thác tài sản.
  • Yêu cầu bên thế chấp cung cấp thông tin về tình trạng thực tế của tài sản.
  • Yêu cầu bên thế chấp bảo đảm an toàn và giá trị tài sản.
  • Thực hiện đăng ký giao dịch bảo đảm, công chứng hợp đồng thế chấp.
  • Yêu cầu bàn giao tài sản để xử lý khi bên thế chấp vi phạm nghĩa vụ.
  • Giữ giấy tờ và các tài liệu liên quan đến tài sản trong thời gian thế chấp.

Nghĩa vụ của bên nhận thế chấp tài sản

Cùng với quyền, bên nhận thế chấp cũng phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

  • Trả lại giấy tờ và tài liệu liên quan đến tài sản cho bên thế chấp khi chấm dứt thế chấp.
  • Thực hiện đúng các thủ tục xử lý tài sản theo quy định pháp luật.
  • Bảo quản giấy tờ và tài sản trong quá trình quản lý, tránh gây mất mát hoặc hư hỏng.

Những lưu ý khi thế chấp tài sản tại ngân hàng

Khi thực hiện giao dịch thế chấp tài sản, việc nắm rõ một số lưu ý quan trọng sau để bảo vệ quyền lợi và hạn chế rủi ro pháp lý:

  • Đảm bảo quyền sở hữu tài sản: Trước khi thế chấp, hãy chắc chắn bạn là chủ sở hữu hợp pháp của tài sản. Nếu tài sản đang tranh chấp hoặc không thuộc quyền sở hữu của bạn, giao dịch có thể gặp vấn đề pháp lý.
  • Xác định giá trị tài sản: Giá trị thực của tài sản quyết định hạn mức vay mà ngân hàng có thể phê duyệt. Bạn nên nhờ chuyên gia định giá để có kết quả chính xác và tránh đánh giá sai giá trị tài sản.
  • Lựa chọn tổ chức cho vay uy tín: Chọn ngân hàng hoặc tổ chức tài chính minh bạch, uy tín để đảm bảo quyền lợi trong suốt quá trình vay và thế chấp.
  • Xem xét khả năng trả nợ: Trước khi ký hợp đồng, hãy tính toán kỹ khả năng thanh toán khoản vay trong tương lai để tránh rủi ro tài chính.
  • Đọc kỹ hợp đồng: Nghiên cứu tất cả các điều khoản về lãi suất, phương thức trả nợ, phí dịch vụ, quyền và nghĩa vụ của các bên để tránh các điều khoản bất lợi hoặc không hợp lý.
  • Giữ giấy tờ tài sản an toàn: Bảo quản giấy tờ chứng minh quyền sở hữu và hợp đồng vay vốn cẩn thận để phòng trường hợp tranh chấp hoặc cần xử lý pháp lý sau này.

Vay thế chấp tài sản nhanh chóng, an toàn tại VietinBank

VietinBank cung cấp đa dạng các sản phẩm tài chính – ngân hàng, trong đó vay thế chấp tài sản là giải pháp được nhiều khách hàng lựa chọn nhờ hạn mức cao, lãi suất cạnh tranh và thời hạn vay linh hoạt.

Dưới đây là một số các gói vay thế chấp tài sản tại VietinBank, giúp bạn dễ dàng so sánh và lựa chọn phương án vay phù hợp với nhu cầu tài chính của mình.

Tên sản phẩm Hạn mức gói vay tối đa 
Cho vay có bảo đảm bằng tài sản thanh toán cao Mức cho vay cao, tối đa bằng 100% giá trị tài sản bảo đảm
Cho vay khách hàng bán lẻ mua bất động sản nghỉ dưỡng/căn hộ văn phòng để kinh doanh hoặc nghỉ dưỡng Hỗ trợ vay vốn lên đến 70% nhu cầu vốn
Cho vay kinh doanh bất động sản Hỗ trợ vay vốn lên đến 70% nhu cầu vốn
Cho vay mua, sửa chữa bất động sản dự án chưa được cấp giấy chứng nhận Tối đa 80% nhu cầu vốn/giá trị tài sản bảo đảm là tài sản hình thành từ vốn vay
Cho vay nhận quyền sử dụng đất, mua, xây dựng, sửa chữa nhà và/hoặc công trình xây dựng Hỗ trợ vay vốn lên đến 100% nhu cầu vốn
Cho vay mua ô tô Tối đa 100% nhu cầu vốn
Cho vay sản xuất kinh doanh Hạn mức cho vay tới 10 tỷ đồng
Cho vay khách hàng bán lẻ bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh Tối đa 70% nhu cầu vốn

Kỳ Hạn Vay

Vay thế chấp tài sản nhanh chóng, an toàn tại VietinBank

Giải đáp một số câu hỏi thường gặp về thế chấp tài sản

Thế chấp tài sản có cần sang tên không?

Trong hầu hết các trường hợp, thế chấp tài sản không yêu cầu sang tên. Bên thế chấp vẫn giữ quyền sở hữu và quản lý tài sản trong suốt thời gian vay, chỉ trừ khi có thỏa thuận khác với ngân hàng hoặc theo quy định pháp luật về một số loại tài sản đặc thù.

Có được bán tài sản đang thế chấp không?

Bên thế chấp không được tự ý bán, chuyển nhượng hoặc tặng tài sản đang thế chấp khi chưa hoàn tất nghĩa vụ vay hoặc chưa được sự đồng ý của bên nhận thế chấp. Việc này nhằm bảo đảm quyền lợi cho ngân hàng và tránh rủi ro phát sinh.

Khi tất toán khoản vay thì xử lý tài sản thế chấp thế nào?

Khi khoản vay được tất toán đầy đủ, bên nhận thế chấp sẽ trả lại toàn bộ giấy tờ và quyền quản lý tài sản cho bên thế chấp. Tài sản trở lại trạng thái bình thường và người vay hoàn toàn được quyền sử dụng hoặc định đoạt tài sản theo ý muốn.

Thế chấp tài sản có phải là cầm cố tài sản không?

Thế chấp và cầm cố là hai hình thức khác nhau. Trong thế chấp, tài sản vẫn thuộc quyền quản lý của bên vay, còn trong cầm cố, tài sản được chuyển giao cho bên nhận cầm cố để đảm bảo nghĩa vụ. Sự khác biệt này quan trọng để hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của các bên khi thực hiện giao dịch.

Trên đây là bài viết giải đáp chi tiết thế chấp tài sản là gì, các loại tài sản có thể thế chấp, lợi ích, quyền và nghĩa vụ của các bên, cũng như những lưu ý quan trọng khi thực hiện giao dịch tại ngân hàng. VietinBank hiện cung cấp nhiều gói vay phù hợp với nhu cầu khác nhau của khách hàng, bao gồm vay mua nhà ở xã hội, vay bất động sản nghỉ dưỡng, vay mua ô tô, vay sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ và nhiều sản phẩm vay tiêu dùng khác. Quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay hotline 1900 558 868 để được tư vấn chi tiết về các gói vay phù hợp nhu cầu.

*Lưu ý: Các chính sách, chương trình ưu đãi, điều khoản - điều kiện, lãi suất và biểu phí sản phẩm/dịch vụ có thể được cập nhật theo từng thời kỳ. 

Có thể bạn quan tâm
Chat cùng VietinBank