»

Giá vàng giao ngay thế giới 9h00' ngày 26/11: 144,60 USD/chỉ. Giá vàng 9999 tại Hà Nội 8h25' ngày 26/11 mua: 3529 nghìn đồng/chỉ, bán: 3543 nghìn đồng/chỉ. Chỉ số chứng khoán ngày 25/11: VN-Index: 585,91 + 3,38 HNX-Index : 88,93 + 0,91  Thời gian giao dịch phục vụ khách hàng tại các Chi nhánh, PGD, QTK của VietinBank – Từ thứ 2 tới thứ 6: Từ đầu giờ sáng tới 17h00 (trừ ngày lễ, tết).

Đổi mới cơ chế điều chuyển vốn nội bộ tại VietinBank

Phòng Kế hoạch & Hỗ trợ ALCO -Trung tâm CNTT

Định giá vốn điều chuyển là cơ chế xác định thu nhập hoặc chi phí đối với các bên có liên quan trong quá trình luân chuyển vốn nội bộ nhằm xác định đóng góp về lợi nhuận của từng đơn vị trong kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Việc xác định được giá điều chuyển vốn là công tác quan trọng nhằm mục đích quản lý điều hành rủi ro lãi suất (LS), thanh khoản và phân tích lợi nhuận.

1. Lịch sử cơ chế điều chuyển vốn và sự cần thiết phải chuyển đổi sang cơ chế mua bán vốn FTP

Cơ chế điều chuyển vốn nội bộ gắn liền với hoạt động của VietinBank từ những ngày đầu mới tách ra từ Ngân hàng Nhà nước và đã trải qua nhiều thay đổi theo yêu cầu kinh doanh thực tế.

Cơ chế lãi điều hoà chênh lệch cố định: Trước năm 2004, VietinBank thực hiện cơ chế lãi điều hoà dựa trên LS bình quân vốn huy động thực tế tại chi nhánh cộng một tỷ lệ % khuyến khích cố định. Cơ chế này nhằm tính đến tính chất địa bàn của LS huy động, nhưng lại chưa tạo động lực đủ mạnh để giảm thấp LS huy động đầu vào vì chi nhánh gửi vốn luôn được hưởng tỉ lệ khuyến khích như nhau với bất kỳ LS huy động nào. Giá bán vốn được tính toán đảm bảo bù đắp các khoản chi phí tại Hội sở chính (HSC) như chi trả lãi tiền vay ngoài hệ thống và chi trả lãi cho các chi nhánh (CN) gửi vốn.

Cơ chế lãi điều hoà một giá: Từ nhược điểm trên, năm 2004 VietinBank đã chuyển  sang cơ chế lãi điều hoà một giá nhằm khuyến khích các CN huy động nguồn vốn giá rẻ, nhằm giảm thấp chi phí đầu vào toàn hệ thống, tăng hiệu quả kinh doanh. Cơ chế này phát huy tốt trong điều kiện thị trường vốn dồi dào. Tuy nhiên, việc áp dụng cơ chế một giá không tính đến yếu tố kỳ hạn đã làm mất cân bằng về kỳ hạn giữa danh mục cho vay và huy động của từng đơn vị. Từ đó tạo ra rủi ro thanh khoản lớn cho toàn hệ thống. Mặt khác, cơ chế một giá chưa giúp HSC có công cụ để điều tiết rủi ro LS của hệ thống do không có khả năng tính giá mua/bán khác nhau cho các giao dịch có LS cố định và LS thả nổi. Đây là một thực trạng phát sinh nhiều khó khăn trong điều hành vốn kinh doanh của VietinBank.

Sự cần thiết phải chuyển sang cơ chế điều chuyển vốn nội bộ khớp kỳ hạn (FTP)

Năm 2009, VietinBank thực hiện thành công bước đầu công tác cổ phần hoá. Cùng với sự mở cửa của thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam dẫn đến cạnh tranh gay gắt về vốn và lợi nhuận. Thêm vào đó, áp lực lớn về mục tiêu tăng trưởng, hiệu quả hoạt động và hội nhập thị trường tài chính quốc tế đặt ra yêu cầu cho VietinBank cần phải tính toán chính xác về giá thành tất cả các luồng tiền đi và đến ngân hàng. Trên cơ sở đó, tính toán, đánh giá chính xác thu nhập và chi phí của từng đơn vị kinh doanh của ngân hàng (CN, phòng giao dịch, phòng khách hàng), từng mảng nghiệp vụ, từng khách hàng,...

Thực tế trên đặt ra yêu cầu VietinBank phải áp dụng cơ chế FTP theo thông lệ quốc tế nhằm một mặt tạo động lực thúc đẩy các CN tăng trưởng hoạt động kinh doanh một cách an toàn, hiệu quả. Mặt khác trang bị cho HSC công cụ mạnh để quản lý, điều hành về vốn, đặc biệt là quản lý về rủi ro LS, rủi ro thanh khoản.

2. Công tác nghiên cứu và xây dựng hệ thống FTP

Theo thông lệ trên thế giới, có 3 phương pháp định giá điều chuyển vốn:

+ Phương pháp thứ nhất (single pool method): xác định một giá mua duy nhất cho các giao dịch huy động vốn và một giá bán duy nhất cho các giao dịch sử dụng vốn, không quan tâm đến kỳ hạn (cách mà VietinBank đã áp dụng từ năm 2004). Cách này đơn giản nhưng lại không phản ảnh đúng lợi nhuận của đơn vị so với rủi ro về thanh khoản và LS của các khoản huy động và cho vay.

+ Phương pháp thứ hai (multiple pool method): chia số dư theo một số kỳ hạn nhất định ví dụ 1 tháng, 2 tháng… Cách này sẽ gom tất cả các khoản huy động vốn có cùng kỳ hạn vào một nhóm (pool method) và áp giá theo kỳ hạn cho tổng số dư của kỳ hạn đó, không tính đến các tính chất khác của giao dịch như sản phẩm, khách hàng... Do vậy, cách thứ hai tuy đã khớp kỳ hạn nhưng cũng vẫn chưa phân biệt được các sản phẩm có tính chất khác nhau ngoài kỳ hạn như đối tượng khách hàng, phương thức xác định LS (thả nổi, cố định)…

+ Phương pháp thứ ba: mua bán vốn khớp kỳ hạn đến cấp giao dịch (matched maturity method): Với yêu cầu kinh doanh ngày càng phải phát triển nhiều sản phẩm huy động vốn và tín dụng đa dạng, công tác điều chuyển vốn nội bộ cũng được phát triển lên một bước hiện đại hơn là mua bán khớp theo tính chất giao dịch. Ví dụ tiền gửi của dân cư sẽ có giá mua vốn khác với tiền gửi của Định chế tài chính do thanh khoản của hai sản phẩm huy động vốn này khác nhau.

Hệ thống FTP do VietinBank nghiên cứu và xây dựng áp dụng kết hợp 2 phương pháp hai và ba trên. Hệ thống cho phép định giá mua bán vốn theo kỳ hạn và tính chất của giao dịch (sản phẩm, loại hình LS, đối tượng khách hàng) cho mảng hoạt động cho vay và huy động vốn. Các mảng hoạt động khác được mua theo tính chất rủi ro và theo phương pháp pool method. Chương trình cho phép người sử dụng điều chỉnh thu nhập và chi phí điều chuyển vốn theo đúng kỳ hạn thực tế của giao dịch (ví dụ: tiền gửi rút sớm, nợ trả sớm…) So với cơ chế điều hoà 1 giá được tính toán thủ công và hạch toán hàng tháng, hệ thống FTP tính toán tự động và hạch toán hàng ngày.

Sau hơn một năm nghiên cứu và xây dựng, chương trình FTP đã chính thức triển khai trên toàn hệ thống VietinBank từ đầu tháng 4/2011. Có thể nói, hệ thống FTP đi vào vận hành đã hỗ trợ có hiệu quả và tăng cường công tác quản trị, điều hành vốn và phân tích thông tin của VietinBank, cụ thể:

* Cung cấp công cụ mạnh để linh hoạt trong công tác quản lý rủi ro LS, thanh khoản mạnh và linh hoạt:  Hệ thống FTP cho phép mua bán vốn khớp kỳ hạn và tính chất của giao dịch (sản phẩm, loại hình LS, đối tượng khách hàng) để người quản lý có thể linh hoạt trong chính sách LS và đưa ra các định hướng về kỳ hạn cho toàn hệ thống. 

* Tạo động lực và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho CN: Việc thay đổi LS điều hoà vốn chỉ ảnh hưởng đến các khoản tiền gửi/cho vay mới phát sinh hoặc đến kỳ điều chỉnh LS. Vì vậy, đã giảm thiểu rủi ro LS cho các đơn vị và không làm ảnh hưởng ngay đến kết quả kinh doanh của CN như dưới cơ chế một giá. Bên cạnh đó, các khoản vay LS thấp trước đây theo cơ chế FTP mới được CN nhận thức rõ ràng và có động lực đàm phán tăng LS cho vay đảm bảo hiệu quả chung của CN và toàn hệ thống. Điều này giúp tạo động lực cho CN mở rộng kinh doanh, nâng cao hiệu quả đảm bảo phát triển theo đúng định hướng của Ban lãnh đạo VietinBank đề ra. 

* Thông tin báo cáo quản trị kịp thời: Hệ thống FTP với trang web FTP nội bộ cung cấp các báo cáo về cho vay, tiền gửi, lợi nhuận của đơn vị kinh doanh hàng ngày, giúp cho thông tin đến các lãnh đạo đơn vị kịp thời hơn, giảm thiểu thời gian thủ công tạo báo cáo, hạch toán… tại CN, tiết kiệm thời gian dành cho việc phân tích và đề ra chiến lược kinh doanh, quan hệ khách hàng.

Ngoài ra, hệ thống cung cấp chức năng Dự tính và Vấn tin giúp các cán bộ tác nghiệp có thông tin về mua bán vốn của giao dịch trước khi thực hiện giao dịch, nhằm đưa ra quyết định tốt nhất. 

*Giảm bớt khối lượng công việc thủ công và rủi ro tác nghiệp tại CN: Chương trình được vận hành tự động nên toàn bộ khối lượng công việc tính toán lãi điều hòa thủ công trước đây tại CN được thay thế bằng chương trình tính toán và hạch toán tự động. Nhờ đó, các rủi ro tác nghiệp trong quá trình tính toán được hạn chế tối đa. 

Việc chuyển đổi cơ chế và triển khai giai đoạn I của chương trìnhi  đã thành công với nhiều phản hồi tích cực từ phía CN. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường ngân hàng đang diễn biến rất phức tạp như hiện nay, hệ thống FTP là một công cụ tài chính mạnh để HSC điều tiết cơ cấu nguồn vốn và tài sản phù hợp, kết hợp với cơ chế quy định về LS huy động và LS cho vay, công tác giao kế hoạch và cân đối nhận nộp vốn hàng tháng, tạo thành các công cụ hiệu quả trong công tác điều hành vốn của VietinBank. 

3. Định hướng thời gian tới

Trên cơ sở thành công của giai đoạn I, trong thời gian tới, VietinBank sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng, nâng cấp hệ thống trong giai đoạn IIii  -mua bán vốn theo từng giao dịch tới các mảng hoạt động khác trên bảng cân đối kế toán, bao gồm đầu tư, kinh doanh ngoại tệ, tài trợ thương mại... Thực chất, VietinBank tiếp tục nâng cấp phương pháp mua bán vốn các hoạt động còn lại hiện đang được mua theo phương pháp hai (mua bán khớp kỳ hạn theo số dư) lên phương pháp ba (mua bán khớp kỳ hạn theo giao dịch). 

Cùng với hệ thống FTP, VietinBank đang tiếp tục triển khai hệ thống Quản trị tài sản nợ-tài sản có (ALM), chương trình Phân tích hiệu quả hoạt động đa chiều (Profitability analytics), chương trình theo dõi các chỉ số an toàn (Reveleus) và chương trình Lập dự toán ngân sách (Hyperion Planning) nhằm tạo công cụ đồng bộ và hiện đại trong công tác quản lý tài chính ngân hàng, góp phần xây dựng VietinBank trở thành một Tập đoàn Tài chính ngân hàng lớn mạnh, có sức cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và vươn ra Quốc tế./


i   Giai đoạn I: hệ thống FTP mua bán vốn khớp giao dịch cho 2 mảng huy động vốn và cho vay.
ii  Giai đoạn II: hệ thống FTP mua bán vốn khớp giao dịch cho toàn bộ bảng cân đối.