Kinh tế vùng biên hứa hẹn tiềm năng khai thác

Tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc kéo dài từ Tây Bắc đến Đông Bắc, gồm 7 tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn và Quảng Ninh với 4 cửa khẩu quốc tế, 7 cửa khẩu quốc gia cùng nhiều cửa khẩu địa phương và một loạt các chợ đường biên- chủ yếu tiếp giáp với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Trong giai đoạn 2000-2003, công nghiệp các tỉnh biên giới phát triển tương đối mạnh với giá trị sản xuất công nghiệp tăng trên 18%, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trên tuyến biên giới đã và đang hình thành một số khu, cụm công nghiệp, chủ yếu tập trung tại Lào Cai và Quảng Ninh. Lao động trong ngành công nghiệp tại các huyện giáp biên cũng tăng theo các năm. Cho đến nay, các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư vào 4 tỉnh của Việt Nam 202 dự án với 788,5 triệu USD vốn đăng ký.

Trong thời gian qua, hai nước đã tập trung phát triển 5 ngành công nghiệp có nhiều lợi thế: ngành khai thác và chế biến khoáng sản quy mô vừa và nhỏ; chế biến nông lâm sản, thực phẩm, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề; sản xuất vật liệu xây dựng; hóa chất, phân bón và ngành cơ khí. Chính sách Quy hoạch phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc đến năm 2010 đã thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp chế biến, gia công xuất khẩu, sản xuất bao bì và đóng gói xuất khẩu sang Trung Quốc, đồng thời chú trọng đầu tư xây dựng và phát triển các nhà máy thủy điện nhỏ, tận dụng lợi thế nhiều sông suối.

vungbien1Để phát triển kinh tế vùng biên, Chính phủ hai nước Việt Nam và Trung Quốc đã tổ chức nhiều diễn đàn hợp tác kinh tế giữa các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp tại các tỉnh của Trung Quốc, trong đó chủ yếu là tỉnh Vân Nam. Ngày 20/11/2009, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Lào Cai, Hải Phòng, Quảng Ninh của Việt Nam và Vân Nam của Trung Quốc. Hội nghị đều nhất trí cho rằng, hợp tác giữa 5 tỉnh, thành phố của Việt Nam và Trung Quốc có những chuyển biến tích cực, toàn diện trong các lĩnh vực, nhất là trao đổi đầu tư, thương mại, dịch vụ. Ngay trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu vừa qua, 5 tỉnh, thành phố vẫn không ngừng hợp tác, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hai bên giao thương hàng hóa, xúc tiến đầu tư, đối thoại doanh nghiệp. Tỉnh Vân Nam có 57 doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam, tổng giá trị đầu tư 115 triệu USD. Quan hệ thương mại giữa các địa phương ngày càng chuyển biến; kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu năm 2009 ước đạt 430 triệu USD. Có thể nói các tỉnh Việt Nam trở thành đối tác mậu dịch lớn thứ 2 của Vân Nam. Hiện nay, Bộ Công thương đã thành lập bộ phận cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại Lào Cai, tạo môi trường thuận lợi cho xuất khẩu hàng hóa. Thành phố Hà Nội cũng cấp 7 giấy phép thành lập Văn phòng đại diện tại Hà Nội cho các thương nhân Vân Nam. Trên địa bàn tỉnh Lào Cai có một số ngân hàng thương mại (NHTM CP Công thương Việt Nam, NHTM CP Ngoại thương VN, Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam, NHTM CP Kỹ thương), được cấp phép thanh toán quốc tế và thanh toán biên mậu với các ngân hàng thương mại tỉnh Vân Nam. Các lĩnh vực trọng điểm như giao thông, du lịch, thuế, hải quan, văn hóa - giáo dục được 5 tỉnh, thành phố cùng phối hợp, đẩy mạnh đầu tư. Một số tuyến giao thông quan trọng đã và đang được nâng cấp, đầu tư xây dựng như tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai, Nội Bài - Hạ Long, Mông Dương - Móng Cái. Nhiều công trình xây dựng hạ tầng kỹ thuật khác đã hoàn thành hoặc đang thực hiện như cầu đường bộ biên giới sông Hồng Việt - Trung, trạm kiểm soát liên ngành cửa khẩu Mường Khương, Dự án Cảng nội địa ICD Lào Cai. Các địa phương đã kết hợp chặt chẽ trong việc khai thác hệ thống cảng biển đã có, tăng cường vận chuyển hàng hóa tuyến Côn Minh - Quảng Ninh - Hải Phòng. Khi hệ thống giao thông trên tuyến hành lang kinh tế hoàn thành, sẽ tạo ra một điều kiện quan trọng để nâng quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Với sự hình thành của của khu hành lang kinh tế biên giới Việt – Trung trong thời gian tới sẽ góp phần đẩy mạnh đầu tư, hợp tác sâu trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh; khuyến khích các doanh nghiệp phát triển hạ tầng du lịch; thu hút đầu tư xây dựng các công trình giao thông trong hành lang kinh tế; tăng cường giao lưu văn hóa; hợp tác y tế, phòng chống dịch bệnh, phát triển nông nghiệp và các vấn đề xã hội. ..

Đối với ngành ngân hàng, việc hình thành khu hành lang kinh tế trên đã mở ra cơ hội để mở rộng và phát triển các sản phẩm dịch vụ của mình. Trước đó, Ngân hàng nhà nước (NHNN) Việt Nam và Ngân hàng Nhân dân (NHND) Trung Quốc đã ký hiệp định thanh toán và hợp tác để hướng dẫn thi hành hiệp định thương mại, quy định rõ các hình thức thanh toán phục vụ cho thanh toán XNK với Trung Quốc. Đồng thời, NHNN cũng đã thông qua Quy chế thanh toán trong mua bán, trao đổi hàng hóa và dịch vụ tại khu vực cửa khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc. Nội dung đáng chú ý của quy định này là các ngân hàng hai nước được thỏa thuận về công nghệ và phương thức thanh toán. Các ngân hàng Việt Nam có thực hiện thanh toán xuất nhập khẩu qua biên giới Việt - Trung được xuất nhập khẩu VND và nhân dân tệ tiền mặt để phục vụ hoạt động kinh doanh, không phải xin phép NHNN nhưng phải làm thủ tục hải quan cửa khẩu khi xuất nhập tiền mặt.

Bên cạnh đó, NHNN cũng khuyến khích thương nhân hai nước thực hiện thanh toán xuất nhập khẩu qua ngân hàng theo các hình thức: thanh toán bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi theo thông lệ quốc tế, bằng ngoại tệ tự do chuyển đổi hoặc VNĐ thông qua tài khoản của thương nhân Trung Quốc mở tại các ngân hàng ở Việt Nam; thanh toán bằng VND và nhân dân tệ thông qua các ngân hàng có thực hiện thanh toán xuất nhập khẩu qua biên giới Việt - Trung bằng VND và nhân dân tệ.

Các ngân hàng của Việt Nam và Trung Quốc được thỏa thuận với nhau về việc mở tài khoản VND hoặc tài khoản nhân dân tệ cho nhau để phục vụ thanh toán cho thương nhân hai nước. Đồng tiền được dùng để trao đổi hàng hóa qua biên giới Việt - Trung là ngoại tệ tự do chuyển đổi, VND hoặc nhân dân tệ….

Với lợi thế là một trong những ngân hàng hàng đầu của Việt Nam về chất lượng sản phẩm dịch vụ cũng như am hiểu thị trường, NHTM cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank) đã thành lập các chi nhánh, mở thêm nhiều phòng giao dịch tại các tỉnh giáp danh với Trung Quốc nhằm cung cấp sản phẩm dịch vụ của mình để khai thác các tiềm năng mà khu hàng lang kinh tế đem lại. Tại các tỉnh, thị xã giáp danh với Trung Quốc, Vietinbank đều thành lập các chi nhánh, phòng giao dịch hay đại lý thu đổi ngoại tệ. Các sản phẩm dịch vụ chính của Vietinbank tại các tỉnh biên giới chủ yếu là thanh toán biên mậu qua các hình thức như thanh toán TTR, nhờ thu, thu đổi ngoại tệ.

Một trong những ưu thế của Vietinbank trong thanh toán mậu biên với Trung Quốc là việc đưa mô hình xử lý tập trung về thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại tại Sở giao dịch. Theo đó, các chi nhánh sẽ trở thành các vệ tinh, là các kênh phân phối sản phẩm, làm nhiệm vụ tiếp thị, tư vấn, tìm kiếm khách hàng, còn các sản phẩm sẽ được xử lý tập trung tại Sở giao dịch. Từ khi đi vào hoạt động năm 2008, tốc độ tăng doanh số thanh toán xuất nhập khẩu của Vietinbank là hơn 40%, trong đó, hoạt động thanh toán biên mậu đạt doanh số 449 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm 2007. Theo số liệu từ Sở giao dịch NHCTVN, thanh toán biên mậu của NHCTVN năm 2009 đạt trên 500 triệu USD, trong đó, thanh toán chuyển tiền bình quân khoảng 3,5 triệu USD/năm (thanh toán xuất khẩu đã đạt 2,4 triệu USD/năm), còn lại là các hình thức thanh toán khác.

NHTMCP CTVN - Chi nhánh Móng Cái là một trong những chi nhánh có doanh số thanh toán biên mậu cao nhất. Với lợi thế về địa hình, được sự chấp thuận và chỉ đạo của Ban lãnh đạo Vietinbank, Chi nhánh Móng Cái đã ký kết thoả thuận thanh toán biên mậu với Ngân hàng Công thương Trung Quốc từ năm 1997; ký kết thoả thuận thanh toán biên mậu với Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc năm 2007 và tiếp tục xúc tiến các thủ tục để có thể ký kết thanh toán biên mậu với Ngân hàng Kiến thiết Trung Quốc. Từ 2005-2008, thanh toán biên mậu tại Chi nhánh đã đạt 13 ngàn tỷ đồng. Đây chính là lợi thế không chỉ của Chi nhánh mà còn của cả hệ thống giúp gia tăng quảng bá hình ảnh của Vietinbank.

Nhìn chung các dịch vụ thanh toán biên mậu của Vietinbank rất được các doanh nghiệp (DN) đánh giá cao, đặc biệt là đã giúp các DN kinh doanh XNK qua các cửa khẩu biên giới. Trong thời gian tới, với tiềm năng phát triển của khu hành lang kinh tế mới đã đề cập ở trên sẽ là động lực để NHCTVN tạo các sản phẩm dịch vụ mới với nhiều tiện ích, giúp NHCTVN thâm nhập thị trường, gia tăng doanh số thanh toán biên mậu. Từ đó có thể chiếm lĩnh thị trường còn nhiều hứa hẹn này
 

Phòng KHDNL